Ο πιο αυστηρός τρόπος να κρίνουμε ένα άρωμα είναι να ξεχάσουμε για λίγο το μπουκάλι, το όνομα και τη φήμη του. Μένει μόνο η σύνθεση: έχει δική της γραφή; εξελίσσεται με συνοχή; αφήνει μια συγκεκριμένη εικόνα στη μνήμη ή χάνεται ανάμεσα σε δεκάδες παρόμοιες μυρωδιές;
Αυτό κάνει και τον τίτλο «τα καλύτερα αρώματα όλων των εποχών» πιο ενδιαφέρον απ’ όσο φαίνεται. Δεν υπάρχει βαθμολογία που να μετρά αντικειμενικά την ποιότητα ενός αρώματος. Η ηλικία του δεν αρκεί, η τιμή του δεν αποδεικνύει τίποτα από μόνη της και η δημοτικότητα λέει περισσότερα για την απήχηση παρά για τη σύνθεση.
Υπάρχουν, όμως, αρώματα που παρουσιάζουν με εξαιρετική καθαρότητα μια συγκεκριμένη ιδέα. Άλλα το κάνουν μέσα από πολυπλοκότητα και αντιθέσεις, άλλα μέσα από μία κυρίαρχη νότα, άλλα μέσα από υφή, ισορροπία ή μια άμεσα αναγνωρίσιμη αρωματική υπογραφή.
Τα πέντε αρώματα αυτής της επιλογής δεν μοιάζουν μεταξύ τους και αυτό είναι το ζητούμενο. Το Diaghilev δουλεύει με την πυκνότητα ενός περίτεχνου chypre. Το Marfa στηρίζεται στην επιβλητική παρουσία της τουμπερόζας. Το Baccarat Rouge 540 Extrait de Parfum χτίζει μια πιο αφηρημένη, σύγχρονη αντίθεση ανάμεσα στο γλυκό, το ξυλώδες και το ορυκτό. Το Dama Bianca κερδίζει μέσα από πούδρα και απαλότητα, ενώ το Delina δίνει στο τριαντάφυλλο μια φωτεινή, φρουτώδη και όξινη ένταση.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για κατάταξη από το πρώτο έως το πέμπτο. Είναι πέντε διαφορετικές απαντήσεις στην ίδια ερώτηση: τι μπορεί να κάνει ένα άρωμα πραγματικά αξιομνημόνευτο;
Τι κάνει ένα άρωμα πραγματικά ξεχωριστό;
Η πρωτοτυπία έχει αξία μόνο όταν υπηρετεί μια ολοκληρωμένη σύνθεση. Το ίδιο ισχύει για την πολυπλοκότητα: πολλές νότες δεν σημαίνουν αυτομάτως μεγαλύτερο βάθος. Αυτό που μετρά είναι η σχέση ανάμεσα στα υλικά, η ισορροπία τους και το αν το άρωμα αποκτά ξεκάθαρο χαρακτήρα πάνω στην επιδερμίδα.
Ένα σπουδαίο άρωμα μπορεί να είναι πληθωρικό ή λιτό, σκοτεινό ή φωτεινό, κλασικό ή απολύτως σύγχρονο. Μπορεί να χρειάζεται χρόνο για να αποκαλύψει τα επίπεδά του ή να δηλώνει αμέσως την ταυτότητά του. Η ηλικία δεν το κάνει αυτομάτως διαχρονικό, όπως και μια πρόσφατη δημιουργία δεν είναι λιγότερο άξια προσοχής μόνο επειδή δεν έχει δεκαετίες ιστορίας.
Η ουσία βρίσκεται στην εκτέλεση: να υπάρχει πρόθεση, αναγνωρίσιμη δομή και ένας λόγος που η μυρωδιά παραμένει συγκεκριμένη στο μυαλό. Με αυτό το κριτήριο διαβάζεται και η πεντάδα που ακολουθεί.
Roja Parfums Diaghilev
Το Diaghilev δεν χτίζεται γύρω από μία εύκολα απομονώσιμη νότα. Η γοητεία του βρίσκεται ακριβώς στο αντίθετο: σε μια σύνθεση όπου πολλά διαφορετικά υλικά μπαίνουν το ένα μέσα στο άλλο μέχρι να δημιουργήσουν έναν ενιαίο, πυκνό χαρακτήρα.
Στις πρώτες στιγμές εμφανίζονται λεμόνι, περγαμόντο, λάιμ και πορτοκάλι, μαζί με εστραγκόν. Τα εσπεριδοειδή, όμως, δεν δίνουν μια καθαρή και διάφανη φρεσκάδα. Λειτουργούν περισσότερο σαν έντονο φως πριν ανοίξει η υπόλοιπη σύνθεση.
Στην καρδιά συναντιούνται Rose de Mai, γιασεμί της Grasse, τουμπερόζα, ylang-ylang, ηλιοτρόπιο και βιολέτα. Το ροδάκινο και τα μπουμπούκια μαύρου φραγκοστάφυλου προσθέτουν φρούτο χωρίς να μετατρέπουν το άρωμα σε φρουτώδες. Δίνουν σάρκα και σκιά στα άνθη, κάτι που γίνεται ακόμη πιο αισθητό καθώς η σύνθεση κατεβαίνει προς τη βάση.
Εκεί βρίσκεται και ο πραγματικός σκελετός του Diaghilev: πατσουλί, βρύα δρυός, βέτιβερ, κέδρος, ξύλο guaiac και σανδαλόξυλο, μαζί με βενζόη, βανίλια, λάβδανο, δέρμα, μόσχο και ζωικές αποχρώσεις. Ο οίκος απαριθμεί συνολικά 33 πρώτες ύλες. Η ποσότητα από μόνη της δεν είναι το εντυπωσιακό στοιχείο· είναι ο τρόπος που παραμένουν διακριτές χωρίς να ακούγονται ασύνδετες.
Ο chypre χαρακτήρας του γίνεται όλο και πιο καθαρός όσο περνά η ώρα. Τα βρύα δρυός και το πατσουλί στεγνώνουν τη γλυκύτητα των φρούτων, οι ρητίνες προσθέτουν βάθος και το δέρμα μαζί με τις ζωικές νότες αφαιρούν κάθε αίσθηση υπερβολικής καθαρότητας. Το αποτέλεσμα είναι θερμό, ξηρό, σκοτεινά λουλουδάτο και αισθητά πιο κλασικό στη γλώσσα του από τα υπόλοιπα αρώματα της λίστας.
Αυτός είναι και ο λόγος που αξίζει τη θέση του εδώ. Το Diaghilev δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν η πολυπλοκότητα δεν χρησιμοποιείται ως επίδειξη, αλλά ως δομή. Δεν χρειάζεται να του αποδοθεί κάποια υπερβολική ιστορική σημασία για να εκτιμηθεί η δεξιοτεχνία του.
Ταιριάζει περισσότερο σε γούστο που απολαμβάνει τα chypre, τα βρύα, το πατσουλί, τα πλούσια άνθη, το δέρμα και τις ρητίνες, αλλά κυρίως σε κάποιον που θέλει να παρακολουθεί ένα άρωμα να αλλάζει αντί να το καταλαβαίνει ολόκληρο στα πρώτα λεπτά.
Memo Paris Marfa
Στο Marfa, το κέντρο βάρους είναι ξεκάθαρο από νωρίς: η τουμπερόζα δεν λειτουργεί ως διακοσμητική νότα, αλλά ως ο άξονας ολόκληρης της σύνθεσης.
Το άνοιγμα με μανταρίνι και accord ροδάκινου δίνει μια σύντομη φρουτώδη φωτεινότητα. Σχεδόν αμέσως, όμως, το απόλυτο εκχύλισμα τουμπερόζας, το άνθος πορτοκαλιάς και το ylang-ylang γεμίζουν τον χώρο με πιο κρεμώδη και σαρκώδη υφή. Η αίσθηση δεν είναι ενός ανάλαφρου μπουκέτου λευκών λουλουδιών. Είναι πιο πυκνή, με την τουμπερόζα να κρατά σταθερά το ενδιαφέρον.
Η βανίλια, η τόνκα, το σανδαλόξυλο και ο κέδρος στη βάση μαλακώνουν τις γωνίες της λουλουδάτης καρδιάς. Ο λευκός μόσχος κρατά τη σύνθεση λεία, χωρίς να της αφαιρεί τον έντονο λουλουδάτο χαρακτήρα. Έτσι, όσο κατακάθεται στην επιδερμίδα, το Marfa γίνεται πιο κρεμώδες και ξυλώδες, αλλά δεν χάνει ποτέ την τουμπερόζα από το προσκήνιο.
Αυτό είναι και το πιο ενδιαφέρον μάθημα του Marfa: ένα άρωμα δεν χρειάζεται να διαθέτει δεκάδες ισότιμες νότες για να έχει προσωπικότητα. Μερικές φορές αρκεί μια ιδέα με σωστές αναλογίες και αρκετή αυτοπεποίθηση ώστε να μην αραιώνεται στην πορεία.
Σε σχέση με το Diaghilev, η ανάγνωση είναι πολύ πιο άμεση. Δεν υπάρχει η ίδια αίσθηση λαβυρίνθου. Υπάρχει, αντίθετα, μια σταθερή λευκή λουλουδάτη γραμμή που ξεκινά έντονα και αποκτά σταδιακά βανίλια, μόσχο και ξύλο.
Το Marfa έχει περισσότερο νόημα για όσους αγαπούν την τουμπερόζα, το άνθος πορτοκαλιάς και τα κρεμώδη λευκά άνθη. Αν η τουμπερόζα κουράζει, το ίδιο το άρωμα δύσκολα θα αλλάξει γνώμη. Η σαφής του θέση είναι ακριβώς το δυνατό του σημείο.
Maison Francis Kurkdjian Baccarat Rouge 540 Extrait de Parfum
Στο Baccarat Rouge 540 Extrait de Parfum χρειάζεται πρώτα να ξεχωρίσουμε τη μυρωδιά από όσα έχουν ειπωθεί γύρω από αυτήν. Το ενδιαφέρον της σύνθεσης δεν βρίσκεται στη φήμη της, αλλά σε μια σειρά αντιθέσεων που δεν εντάσσονται εύκολα σε ένα μόνο κλασικό λουλουδάτο, gourmand ή ξυλώδες μοτίβο.
Ο οίκος Maison Francis Kurkdjian περιγράφει το Extrait ως ενίσχυση των τριών βασικών όψεων του Eau de Parfum. Το γιασεμί Grandiflorum δίνει τη λουλουδάτη φωτεινότητα. Η ethyl maltol φέρνει μια ζεστή gourmand γλυκύτητα, η οποία στο Extrait αποκτά επιπλέον βάθος από το πικραμύγδαλο. Παράλληλα, ένα accord άμβρας με ορυκτικές αποχρώσεις συνδέεται με ξυλώδη, αμπρέ και μοσχάτα στοιχεία.
Ο κρόκος προσθέτει μια ελαφρώς πικρή, μεταλλική και δερμάτινη αιχμή, ενώ το Ambroxan και το Cashmeran ενισχύουν τη στεγνή, ξυλώδη και σχεδόν ορυκτή αίσθηση. Αυτό δημιουργεί τη χαρακτηριστική του ασάφεια: άλλοτε μοιάζει θερμό και γλυκό, άλλοτε ξηρό και φωτεινό, με μια σχεδόν κρυστάλλινη καθαρότητα που δεν θυμίζει φυσικό λουλούδι ή παραδοσιακή βανίλια.
Το πικραμύγδαλο είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο Extrait. Δεν το μετατρέπει σε άρωμα αμυγδάλου, αλλά σκουραίνει ελαφρά τη gourmand πλευρά και της δίνει περισσότερη πυκνότητα. Έτσι η έκδοση Extrait δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν απλώς «πιο δυνατό» Baccarat Rouge 540 Eau de Parfum. Η έμφαση και η υφή αλλάζουν.
Η σύγχρονη ταυτότητά του προκύπτει ακριβώς από αυτή την αφηρημένη κατασκευή. Σε αντίθεση με το Marfa ή το Delina, δεν υπάρχει ένα λουλούδι που να εξηγεί από μόνο του τι μυρίζουμε. Η προσωπικότητα γεννιέται από την τριβή ανάμεσα σε γλυκύτητα, γιασεμί, μεταλλικότητα, ξηρά ξύλα και σύγχρονα αμπρέ-ξυλώδη μόρια.
Θα το εκτιμήσει περισσότερο κάποιος που αγαπά τα μοντέρνα αμπρέ-ξυλώδη αρώματα και τις ορυκτές αποχρώσεις και τις συνθέσεις που δεν μιμούνται ξεκάθαρα μια φυσική πρώτη ύλη. Αν η προτίμηση είναι προς ρεαλιστικά άνθη ή πράσινες νότες, το Baccarat Rouge 540 Extrait κινείται σε τελείως διαφορετική κατεύθυνση.
Casamorati Dama Bianca
Το Dama Bianca δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει με ένταση. Η δύναμή του βρίσκεται στην υφή: στο πώς τα εσπεριδοειδή, η ίριδα, τα απαλά άνθη, η βανίλια και ο μόσχος σχηματίζουν ένα αέρινο, πουδρένιο σύνολο χωρίς να γίνεται επίπεδο.
Στην αρχή, λάιμ και κινέζικο κουμκουάτ δίνουν ένα λεπτό άνοιγμα εσπεριδοειδών. Η ίριδα Φλωρεντίας εμφανίζεται σχεδόν αμέσως και αλλάζει την αίσθηση, τραβώντας τη σύνθεση μακριά από τη ζουμερή φρεσκάδα προς κάτι πιο στεγνό, απαλό και πουδρένιο.
Στην καρδιά βρίσκονται αιγυπτιακό γιασεμί, μιγκέ, βιολέτα και πασχαλιά. Κανένα από αυτά δεν λειτουργεί σαν κυρίαρχο λουλούδι με τον τρόπο που λειτουργεί η τουμπερόζα στο Marfa. Αντίθετα, δημιουργούν ένα λεπτό λουλουδάτο στρώμα, με τη βιολέτα και την ίριδα να ενισχύουν την αίσθηση πούδρας.
Η βάση με λευκό μόσχο και κέδρο, μαζί με τη βανίλια και το σανδαλόξυλο που αναφέρει ο οίκος στην περιγραφή της σύνθεσης, κάνει το τελείωμα πιο κρεμώδες και ήσυχο. Η βανίλια δεν γίνεται γλυκό επιδόρπιο. Λειτουργεί περισσότερο σαν υλικό που στρογγυλεύει τις γωνίες.
Το Dama Bianca έχει ενδιαφέρον επειδή απαιτεί ακρίβεια στις αναλογίες. Περισσότερη βανίλια θα το βάραινε. Περισσότερος μόσχος θα μπορούσε να σβήσει τη λουλουδάτη λεπτομέρεια. Πιο έντονα εσπεριδοειδή θα διέκοπταν τη συνέχεια της πουδρένιας υφής. Εδώ η συγκράτηση δεν είναι έλλειψη ιδέας· είναι η ίδια η ιδέα.
Στην πεντάδα είναι η πιο απαλή επιλογή, όχι όμως η λιγότερο χαρακτηριστική. Θα προσελκύσει περισσότερο όσους αγαπούν την ίριδα, τη βιολέτα, τον λευκό μόσχο, τη βανίλια και τα αρώματα που μένουν πιο κοντά στην επιδερμίδα αντί να βασίζονται στη δραματική αντίθεση.
Parfums de Marly Delina
Στο Delina, η λεπτομέρεια που αλλάζει το τριαντάφυλλο είναι το ραβέντι. Χωρίς αυτή την ξινή, σχεδόν τραγανή οξύτητα, η σύνθεση θα μπορούσε πολύ εύκολα να κινηθεί προς μια πιο αναμενόμενη γλυκιά λουλουδάτη κατεύθυνση.
Το άνοιγμα συνδυάζει περγαμόντο, λίτσι και ραβέντι. Το λίτσι δίνει ζουμερή, διάφανη φρουτώδη γλυκύτητα, ενώ το ραβέντι την κόβει με μια πιο κοφτερή, όξινη αίσθηση. Το περγαμόντο κρατά το πάνω μέρος φωτεινό μέχρι να περάσει η σύνθεση στην καρδιά.
Εκεί το τριαντάφυλλο Δαμασκού γίνεται ο βασικός πρωταγωνιστής, με μοσχοκάρυδο να προσθέτει μια λεπτή πικάντικη σκιά. Το τριαντάφυλλο δεν παρουσιάζεται σαν βαρύ, σκοτεινό ή νοσταλγικό λουλούδι. Η φρουτώδης οξύτητα του ανοίγματος το κάνει να φαίνεται πιο καθαρό, ζωντανό και σύγχρονο.
Στη βάση, Cashmeran, μόσχοι και βέτιβερ μαλακώνουν σταδιακά το φρουτώδες μέρος και δίνουν πιο ξυλώδη αίσθηση. Δεν εξαφανίζουν το τριαντάφυλλο. Το στηρίζουν ώστε να παραμένει αναγνωρίσιμο μέχρι την τελική εξέλιξη χωρίς να κολλά στην ίδια ακριβώς ένταση των πρώτων λεπτών.
Αυτό που κάνει το Delina ξεχωριστό σε αυτή τη λίστα είναι η χρήση αντίθεσης μέσα σε μια πολύ ευανάγνωστη λουλουδάτη ιδέα. Το Marfa κάνει την τουμπερόζα πιο κρεμώδη και πυκνή. Το Delina κάνει το τριαντάφυλλο πιο φωτεινό, φρουτώδες και αιχμηρό.
Αν το ζητούμενο είναι ένα τριαντάφυλλο με φρεσκάδα, φρούτο και καθαρή σύγχρονη γραμμή, το Delina είναι η πιο άμεση κατεύθυνση από τα πέντε. Το ραβέντι είναι το στοιχείο που αξίζει να προσέξει κανείς στην πρώτη δοκιμή: εκεί βρίσκεται μεγάλο μέρος της προσωπικότητας του ανοίγματος.
Πέντε αρώματα, πέντε διαφορετικοί τρόποι να μένουν στη μνήμη
Αν τα δούμε δίπλα δίπλα, η αξία αυτής της επιλογής βρίσκεται περισσότερο στις διαφορές παρά σε μια τεχνητή σειρά κατάταξης.
Το Diaghilev ζητά χρόνο και προσοχή επειδή η ταυτότητά του γεννιέται από πολλά επίπεδα που αλληλεπικαλύπτονται. Το Marfa κάνει το αντίθετο: η τουμπερόζα ορίζει αμέσως τον χώρο και τα υπόλοιπα υλικά χτίζουν γύρω της.
Το Baccarat Rouge 540 Extrait de Parfum δεν βασίζεται σε έναν ρεαλιστικό λουλουδάτο πρωταγωνιστή, αλλά σε μια αφηρημένη ένωση γλυκύτητας, ξηρών ξύλων, ορυκτών και αμπρέ αποχρώσεων. Το Dama Bianca εργάζεται σε χαμηλότερη ένταση, με πούδρα, λευκό μόσχο και βανίλια να δημιουργούν κυρίως αίσθηση υφής.
Το Delina, τέλος, παίρνει ένα από τα πιο γνώριμα υλικά της αρωματοποιίας και το αλλάζει μέσα από λίτσι και ραβέντι. Η κοινή τους βάση δεν είναι ότι μυρίζουν παρόμοια. Είναι ότι το καθένα έχει αρκετά σαφή ιδέα ώστε να μην χρειάζεται να μοιάσει στα υπόλοιπα.
Ποιο από τα πέντε αρώματα ταιριάζει στο δικό σας γούστο;
Αν η έλξη βρίσκεται στα βρύα δρυός, στο πατσουλί, στα πλούσια άνθη, στο δέρμα και στις ρητίνες, το Diaghilev είναι η πιο σύνθετη και κλασικά δομημένη πρόταση. Χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να φανεί ολόκληρο και ανταμείβει όσους απολαμβάνουν την εξέλιξη.
Αν το κέντρο πρέπει να είναι λουλουδάτο, η επιλογή χωρίζεται στα δύο. Το Marfa δίνει βάρος στην κρεμώδη τουμπερόζα και στο άνθος πορτοκαλιάς. Το Delina κινείται προς το τριαντάφυλλο Δαμασκού, με λίτσι και ραβέντι να το κάνουν πιο φρουτώδες και όξινο.
Το Baccarat Rouge 540 Extrait de Parfum βρίσκεται σε πιο αφηρημένο πεδίο. Ταιριάζει σε προτίμηση για αμπρέ ξύλα και ορυκτή αίσθηση, ξηρή θερμότητα και gourmand γλυκύτητα που δεν καταλήγει σε κλασική βανίλια. Το πικραμύγδαλο του Extrait δίνει επιπλέον πυκνότητα σε αυτή την αντίθεση.
Το Dama Bianca είναι η πιο ήρεμη διαδρομή. Η ίριδα, η βιολέτα, ο λευκός μόσχος και η βανίλια δημιουργούν πουδρένια, απαλή αίσθηση, χωρίς τη δραματική πυκνότητα του Diaghilev ή τη φωτεινή οξύτητα του Delina.
Σε κάθε περίπτωση, η δοκιμή στην επιδερμίδα έχει μεγαλύτερη αξία από οποιαδήποτε λίστα νοτών. Οι νότες εξηγούν τη δομή, αλλά δεν προβλέπουν πλήρως ποια πλευρά θα τονιστεί στο δικό σας δέρμα ούτε ποια θα τραβήξει περισσότερο την προσοχή σας.
Αυτά τα πέντε αρώματα δείχνουν κάτι πιο χρήσιμο από μια απόλυτη κατάταξη: η ποιότητα στην αρωματοποιία δεν έχει μία μόνο αισθητική. Μπορεί να προκύψει από πολυπλοκότητα, από μία κυρίαρχη λουλουδάτη υπογραφή, από μια σύγχρονη αφηρημένη κατασκευή ή από εξαιρετικά προσεκτική ισορροπία. Η αξία βρίσκεται στο πόσο καθαρά υπηρετεί κάθε σύνθεση τη δική της ιδέα.